Тоғызқұмалақ — көне түркі-қазақ халқының парасат пен есеп ойыны, ол манкала отбасына жататын әлемдегі ежелгі логикалық ойындардың бірі. Бұл бет — тоғызқұмалақ туралы қысқаша шолу: ойынның мәні, негізгі ережелері, тарихы және оны онлайн қалай ойнауға болатыны туралы бір жерде.
Тоғызқұмалақ дегеніміз не? Бұл — екі ойыншы ойнайтын үстел ойыны. Тақтада әр ойыншының 9 отауы (шұңқыры) және ұпай жинайтын қазаны болады. Ойын басында барлығы 162 құмалақ — 18 отаудың әрқайсысында 9-дан құмалақ тұрады. Ойынның мақсаты — ой жүгіртіп, қарсыласыңнан көбірек құмалақ жинау.
Бүгінде тоғызқұмалақты тек тақтада ғана емес, тоғызқұмалақ онлайн түрінде де ойнауға болады. 9qum.com сайтында ойынды тегін ойнап, жасанды интеллектпен және нақты адамдармен жарысуға, рейтинг жинауға, турнирлерге қатысуға және ережелерді үйренуге болады.
Тоғызқұмалақтың негізгі ережелерін қысқаша қарайық:
Жүріс. Ойыншы өз отауындағы құмалақтарды алып, оларды сағат тіліне қарсы бағытта келесі отаулар бойынша біреуден таратады. Егер шұңқырда бірнеше құмалақ болса, біреуі бастапқы отауда қалдырылады.
Ұтып алу. Соңғы құмалақ қарсыластың отауына түсіп, ондағы құмалақ саны жұп болса, сол отаудағы барлық құмалақтар ойыншының қазанына өтеді.
Тұздық. Егер жүрістен кейін қарсыластың отауында дәл 3 құмалақ жиналса, ол отауды «тұздық» (қасиетті отау) деп жариялауға болады — содан бастап осы отауға түскен барлық құмалақтар автоматты түрде сіздің қазаныңызға жиналып отырады. Әр ойыншыда бір ғана тұздық болады; ол қарсыластың соңғы (9-шы) отауы бола алмайды және екі жаққа симметриялы бола алмайды.
Жеңіс. Тақтада барлығы 162 құмалақ болғандықтан, 82 және одан көп (81-ден асырып) құмалақ жинаған ойыншы жеңеді.
Ойынның тарихы мен қызығы
Тоғызқұмалақ — қазақ халқының ұлттық ойыны, ол ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа тарап келеді. Ойын есеп, зейін мен стратегияны дамытады, сондықтан оны көбіне «даланың шахматы» деп те атайды.
Есеп пен математикалық ойлауды жетілдіреді;
Алдын ала жоспарлау мен стратегияны үйретеді;
Балалар мен ересектерге бірдей қызық әрі пайдалы;
Ресми спорт ретінде дамып, жарыстар мен турнирлер өткізіледі.
Тоғызқұмалақты онлайн ойнау
Ережелермен таныстыңыз ба? Ендеше тәжірибе жинайтын кез. 9qum.com — тоғызқұмалақты тегін онлайн ойнауға арналған сайт:
Күші әртүрлі жасанды интеллектпен жаттығу;
Әлемнің түкпір-түкпіріндегі нақты адамдармен нақты уақытта ойнау;